Hook:
Mới đây, một báo cáo phân tích sâu về ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc đã đưa ra kết luận: bước đột phá trong công nghệ máy quang khắc DUV ngâm nước đang bắt đầu làm xói mòn hiệu lực của các lệnh cấm xuất khẩu của phương Tây. Nhưng với tư cách là một nhà phân tích Due Diligence trong lĩnh vực blockchain, câu hỏi đầu tiên tôi đặt ra là: điều này có thực sự thay đổi cuộc chơi cho các thợ đào Bitcoin và phần cứng ASIC hay không? Hay đây chỉ là một vở kịch 'bong bóng' khác được kể bởi các nhà đầu tư cổ phiếu Trung Quốc?
Context:
Máy quang khắc là trái tim của sản xuất chip. ASML, công ty Hà Lan, độc quyền trong lĩnh vực máy quang khắc EUV cho chip 7nm trở xuống. Các máy đào ASIC hiện đại nhất (Bitmain Antminer S19, MicroBT Whatsminer M50) đều sử dụng chip 7nm hoặc 5nm do TSMC hoặc Samsung sản xuất, hoàn toàn phụ thuộc vào máy EUV của ASML. Trung Quốc đã đạt được tiến bộ trong việc sản xuất máy quang khắc DUV cho chip 28nm và có thể là 14nm. Báo cáo gốc chỉ ra rằng mặc dù có bước tiến, nhưng 'vùng nước sâu' của EUV vẫn còn xa. Vậy điều này ảnh hưởng thế nào đến chuỗi cung ứng ASIC vốn đang căng thẳng?
Core:
1. Tác động trực tiếp đến ASIC cao cấp là gần như bằng 0 trong ngắn hạn. Chip đào Bitcoin yêu cầu mật độ bóng bán dẫn cực cao để tối ưu hóa hashrate và hiệu suất năng lượng. Chỉ có máy EUV mới có thể tạo ra các lớp phức tạp dưới 7nm. Máy DUV của Trung Quốc, dù có cải tiến, vẫn bị giới hạn ở 28nm/14nm. Một chip đào 28nm sẽ có mức tiêu thụ điện năng khủng khiếp và hashrate thấp, không cạnh tranh nổi. Vì vậy, các thợ đào lớn (như ở Hoa Kỳ, Kazakhstan) sẽ không thấy sự thay đổi nguồn cung từ các nhà máy Trung Quốc.
2. Tác động gián tiếp thông qua Chain of Supplies. Một phần của các thành phần phụ trợ cho ASIC (ví dụ: chip điều khiển, bộ nhớ, cảm biến) có thể sử dụng tiến trình 28nm. Nếu Trung Quốc có thể sản xuất ổn định các chip này, chi phí sản xuất ASIC có thể giảm nhẹ. Tuy nhiên, phần lõi (compute die) vẫn phải nhập khẩu. Và đây là nơi rủi ro chuỗi cung ứng xuất hiện: nếu Mỹ mở rộng lệnh trừng phạt sang các linh kiện cho DUV, toàn bộ kế hoạch có thể sụp đổ.
3. Yếu tố địa chính trị: Con bài mặc cả hơn là đột phá công nghệ. Tôi đồng ý với báo cáo gốc: giá trị thực sự của bước đột phá này nằm ở việc tăng cường vị thế đàm phán của Trung Quốc. Nếu họ có thể sản xuất đại trà chip 14nm, họ sẽ ít phụ thuộc hơn vào TSMC cho các ứng dụng quân sự và IoT. Điều này có thể khiến phương Tây phải nới lỏng một số hạn chế về xuất khẩu máy đào ASIC sang Trung Quốc (vốn đã bị cấm từ năm 2022). Nhưng đó là con dao hai lưỡi: nới lỏng có thể giúp Trung Quốc tích trữ hashrate, gây mất cân bằng cho mạng lưới Bitcoin.
Contrarian:
Những người lạc quan cho rằng đây là bước khởi đầu cho một 'kỷ nguyên tự chủ' của Trung Quốc trong mọi thứ, bao gồm ASIC. Họ nói: 'Nếu họ làm được DUV, họ sẽ làm được EUV trong 5 năm'. Tôi cho rằng điều này đang đánh giá thấp sự phức tạp của EUV. Như tôi đã thấy với Tezos năm 2017, một whitepaper đẹp không có nghĩa là logic vận hành đúng. EUV không chỉ là một máy quang khắc; nó là một hệ sinh thái gồm nguồn plasma, gương phản xạ cực kỳ phức tạp, và chân không chính xác. Trung Quốc chưa từng trình diễn một nguyên mẫu EUV nào có thể hoạt động liên tục. Và ngay cả khi họ làm được, chi phí để vận hành một dây chuyền EUV sẽ rất lớn, khiến ASIC sản xuất trong nước không có lợi thế cạnh tranh so với TSMC.
Takeaway:
Việc đầu tư vào các công ty khai thác Bitcoin niêm yết trên sàn Trung Quốc dựa trên câu chuyện 'đột phá máy quang khắc' là một sai lầm chiến thuật. Các nhà đầu tư nên tập trung vào những công ty cung cấp linh kiện quang học và vật liệu cho ASML, chứ không phải vào các nhà sản xuất máy đào Trung Quốc. Tôi sẽ theo dõi tín hiệu: liệu Bitmain có công bố kế hoạch sử dụng chip 14nm do Trung Quốc sản xuất cho dòng sản phẩm tiết kiệm điện mới không? Nếu không, câu chuyện vẫn chỉ là một vở kịch 'Proof of Reserves' nửa vời.