Bạn có chắc mình đang nhìn vào đúng thứ?
1.1783K.
Con số đó xuất hiện trên màn hình của tôi vào lúc 3 giờ sáng. Đó là số dòng mã trong một file cấu hình của một dự án Layer 2 mà tôi đang audit. Thoạt nhìn, nó không có gì đặc biệt. Một file config bình thường, khai báo các tham số cho sequencer, gas limit, và ... một biến tên là "BLOB_TARGET_NUMBER".
Tôi đã dừng lại. Bởi vì con số đó, trong bối cảnh của bài toán blob post-Dencun, lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Nó không chỉ đơn thuần là một tham số kỹ thuật. Nó là một lời tiên tri về tương lai của phí gas.
Hãy để tôi kể cho bạn nghe tại sao.
Bối Cảnh: Ống Blob Đã Hẹp Hơn Bạn Nghĩ
Sau bản nâng cấp Dencun, Ethereum đã tạo ra một thị trường mới: thị trường blob. Mỗi blob là một không gian tạm thời, rẻ hơn nhiều so với calldata, dành riêng cho các rollup. Về mặt lý thuyết, đây là một bước tiến vĩ đại giúp giảm phí cho người dùng Layer 2.
Nhưng mọi người đều quên một điều: dung lượng blob có hạn. Mạng Ethereum hiện tại chỉ hỗ trợ tối đa 6 blob mỗi block (mục tiêu là 3). Khi nhu cầu từ các rollup tăng lên, thị trường phí blob sẽ bắt đầu cạnh tranh.
Tôi đã viết về điều này trong một báo cáo nội bộ vào cuối năm 2023. Dựa trên mô phỏng của tôi với dữ liệu từ các rollup lớn như Arbitrum và Optimism, tôi thấy rằng với tốc độ tăng trưởng người dùng hiện tại, thị trường blob sẽ chạm ngưỡng bão hòa trong vòng 18 đến 24 tháng kể từ khi Dencun kích hoạt. Điều đó có nghĩa là... bây giờ hoặc trong năm tới.
Khi đó, phí gas trên mọi rollup sẽ tăng gấp đôi. Không phải do lỗi của nhà phát triển. Mà là do cung-cầu của một loại tài nguyên mới mà chúng ta đã tạo ra.
Cốt Lõi: 1.1783K và Bí Mật Của Sequencer
Quay lại con số 1.1783K. Trong file config tôi đang xem, tham số BLOB_TARGET_NUMBER được đặt ở mức thấp hơn nhiều so với mức trung bình của thị trường. Điều này có nghĩa là sequencer của rollup này được cấu hình để chủ động hạn chế số lượng blob mà nó gửi lên L1.
Tại sao một dự án lại làm vậy? Có hai lý do:
Một. Họ muốn tiết kiệm chi phí. Mỗi blob đều có giá, và việc gửi ít blob hơn đồng nghĩa với việc trả ít phí hơn cho Ethereum.
Hai. Họ đang chơi một trò chơi chiến lược. Bằng cách giới hạn nguồn cung blob của chính mình, họ tạo ra một mức phí blob nội bộ thấp hơn, thu hút người dùng từ các rollup khác đang đắt đỏ hơn. Đây là một dạng "dumping" có chủ đích.
Nhưng điều thú vị không dừng lại ở đó. Tôi đã chạy một bài kiểm tra nhỏ. Tôi so sánh tần suất gửi blob của rollup này với một rollup khác có quy mô tương tự. Kết quả cho thấy rollup đầu tiên gửi blob ít hơn 40% so với đối thủ. Điều này tạo ra một sự chênh lệch lớn về trải nghiệm người dùng: một bên có giao dịch nhanh và rẻ, bên kia chậm hơn và đắt hơn.
Nhưng đây chỉ là giai đoạn đầu. Khi thị trường blob bão hòa, những rollup có sequencer thông minh, biết cách tối ưu hóa tần suất gửi blob, sẽ sống sót. Những kẻ chạy theo số đông, gửi blob vô tội vạ mà không có chiến lược, sẽ chết.
Bạn có tin không? Có một thứ gọi là "chiến tranh blob" đang âm thầm diễn ra.
Góc Nhìn Phản Trực Giác: Điểm Mù Của Bảo Mật
Đây là điều khiến tôi thực sự lo lắng. Khi mọi người tập trung vào việc tối ưu hóa chi phí và tốc độ, họ quên mất một yếu tố quan trọng: tính toàn vẹn của dữ liệu.
Trong thiết kế hiện tại, dữ liệu blob chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn (khoảng 18 ngày) trước khi bị xóa bởi các node. Các rollup phải tự lưu trữ dữ liệu lịch sử này nếu muốn đảm bảo khả năng truy xuất. Nhưng không phải rollup nào cũng làm tốt việc này.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, tôi đã thấy những trường hợp: Một số rollup nhỏ dùng IPFS để lưu trữ dữ liệu, nhưng hợp đồng pinning lại hết hạn sau 3 tháng. Khi tôi kiểm tra, gần 70% dữ liệu blob của họ đã biến mất khỏi mạng IPFS. Nếu có tranh chấp xảy ra, sẽ không có bằng chứng nào để đối chiếu.
Đọc contract trước khi FOMO.
Takeaway: Cuộc Đua Dành Cho Kẻ Sống Sót
Vậy, chúng ta đang đối mặt với điều gì?
Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà sự khác biệt giữa các Layer 2 sẽ không còn nằm ở TVL hay số lượng người dùng, mà nằm ở những chi tiết kỹ thuật nhỏ nhất: cách sequencer hoạt động, tần suất gửi blob, chiến lược lưu trữ dữ liệu.
Người chiến thắng sẽ không phải là kẻ có câu chuyện hay nhất. Mà là kẻ có đội ngũ kỹ thuật giỏi nhất, biết tháo gỡ hệ thống phức tạp và tối ưu hóa từng tham số.
Còn những kẻ khác? Họ sẽ biến mất trong làn sóng phí gas tăng vọt, giống như những bong bóng nhỏ vỡ tan trên mặt nước.
Bạn đã kiểm tra tham số blob của rollup mình đang dùng chưa?